ഹായിൽ : സൗദി അറേബ്യയിലെ ഹായിൽ മേഖലയിലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ‘ദർബ് സുബൈദ’ ഹജ്ജ് പാതയിൽ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഹിജ്രി കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള അപൂർവ്വ ലിഖിതം കണ്ടെത്തി. സൗദി ഹെറിറ്റേജ് കമ്മീഷനാണ് ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന ഈ സുപ്രധാന കണ്ടെത്തൽ ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. കൂഫയിൽ നിന്ന് മക്കയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന വഴിയായ സമീറ ഗവർണറേറ്റിന് തെക്കുള്ള ‘ദാലി അൽ-നിസ്’ എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഈ ലിഖിതം തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.
ക്വാർട്സ് അടങ്ങിയ പരന്ന ഗ്രാനൈറ്റ് പാറയിലാണ് ഈ ചരിത്ര ലിഖിതം കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇബ്രാഹിം ഇബ്നു സിയാദ് എന്ന വ്യക്തിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പാപമോചന പ്രാർത്ഥനയും (ദുആ), വിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ സൂറത്തുൽ ബഖറയിലെ ഒരു വചനത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗവുമാണ് ഇതിലുള്ളത്. ആദ്യകാല ഇസ്‌ലാമിക ലിഖിതങ്ങളിലെ ആത്മീയവും മാനവികവുമായ സന്ദേശങ്ങളാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നതെന്ന് അധികൃതർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന വിശ്രമകേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ ഈ പ്രദേശത്തിനുള്ള ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും പഴയകാല ഇസ്‌ലാമിക പാതകളുടെ വ്യാപ്തിയും ഈ കണ്ടെത്തലിലൂടെ ഒരിക്കൽ കൂടി തെളിയുകയാണ്. രാജ്യത്തെ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള സൗദി അറേബ്യയുടെ വിപുലമായ ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമാണിതെന്ന് കമ്മീഷൻ അറിയിച്ചു. ഇത്തരം ചരിത്രശേഷിപ്പുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ സർവേകളും പഠനങ്ങളും തുടരുമെന്നും കമ്മീഷൻ വ്യക്തമാക്കി.